‘Nude’ van Pia Meuthen overrompelend mooi

Panama Pictures en Danshuis Station Zuid met ‘Nude’. Choreografie: Pia Meuthen, muziek: Jeroen Strijbos. Dans: Barbara Mullin, Anne van Balen, Reinier Schimmel. Live-muziek: Jeroen van Vliet, Pascal Vermeer. Decor: Katleen Vinck. Kostuums: Jorine van Beek. Licht: Ate Jan van Kampen.

De oppervlakkigheid van een relatie. Tegelijkertijd de wens die relatie diepte te geven en de onmacht die dit verhindert. Moeilijke zaken die wanneer ze zich opdringen, vaak helder zicht op het leven ontnemen. Niettemin dankbare kost voor kunstenaars: Schubert is groot geworden door de onmogelijke kant van liefde in de liederencyclus ‘Die Winterreise’ uit te drukken; Malcolm Lowry door de beschrijving van destructieve relaties in zijn meesterwerk ‘Onder de Vulkaan’.

Destructief is de relatie van de man en vrouw in ‘Nude’, de nieuwe choreografie van Pia Meuthen,  niet. Maar dat het aan het einde allemaal goed komt, zo is het ook weer niet. De choreografe heeft zich tot taak gesteld de bijna-onmogelijkheid van een haperende liefdesrelatie in danstheater onder te brengen. Daar is zij op een schitterende manier in geslaagd.

‘Nude’ is een prachtvoorstelling geworden, waarin Pia Meuthen kans heeft gezien de denkwereld van een vrouw en de handelwijze van een man in dans, muziek, literatuur en theater samen te ballen. De kunst van ‘Nude’ is gevangen in Pia Meuthens vermogen dát wat diep leeft in iedere mens, zichtbaar te maken. Liefde is per definitie ingewikkeld, het zien aflopen van een liefdesrelatie zo mogelijk nog complexer. Liefde leeft diep in een mens, treedt door uiterlijkheden weliswaar naar buiten, maar wordt altijd door onderliggende emoties aangestuurd. Die twee facetten toont Pia Meuthen zowat tastbaar en daarmee verwerft zij een aparte plaats binnen de wereld van de kunsten. Talloze kunstenaars streefden immers dit doel na en de meesten zijn er vreselijk mee onderuit gegaan.

Foto Bart van Geldrop

Verwijdering

In ‘Nude’ staat een man op het punt een volgende fase van zijn leven in te stappen. Zijn geliefde is nog niet zo ver, zij wil vasthouden aan wat op dat moment is. Als toeschouwer zie je de verwijdering groeien in elke tel van de één uur durende voorstelling. Zij wil wel anders, maar kan niet. In haar fantasie hunkert zij naar tederheid, maar onafwendbaarheid is haar lot. Het feit dat zij niet met hem wil verhuizen, bezegelt in feite haar toekomst: verlies van een geliefde en duisternis die daarmee gepaard gaat.

Hoe het leven zou kúnnen zijn, de onmogelijkheid hoe de relatie in stand te houden, de klik tussen het echte en het gedachte leven, de eenzaamheid van het individu; het zijn elementen waar de vrouw in ‘Nude’ mee worstelt. Gelaagdheden die essentieel zijn en derhalve ook zo moeten worden gevisualiseerd. Dit realiseert Pia Meuthen door de ene keer in de gedachtewereld van de vrouw te treden en de andere keer door haar handelen. Gesproken teksten uit het boek ‘Tussen een persoon’ van Esther Gerritsen schuiven door de voorstelling, elektronische, vooraf opgenomen muziek en live-klanken van pianist Jeroen van Vliet en slagwerker Pascal Vermeer zijn toonbeelden van voornoemde gelaagdheid.

De op elkaar gestapelde lijnen waarlangs Pia Meuthen werkt, worden nog uitgebreid met de komst van een tweede vrouw, alter ego van de eerste. Wat zij niet voor elkaar krijgt, laat zij in haar verbeelding de tweede doen. Indrukwekkend is het moment als de man spiernaakt op een hellende vloer ligt en de tweede vrouw, ook naakt, over hem heen ligt. De eerste vrouw drapeert als het ware het lijf van de tweede over dat van haar man, haar fantasie vol lust en verlangen wordt zichtbaar gemaakt. De liefkozingen waaraan zij zich ooit overgaf, forceert zij zo bij de tweede vrouw.

‘Love of my life’, zegt ze en in die paar woorden ligt al haar onmacht verscholen. Onmacht die tegen het einde van de voorstelling uitmondt in een duistere onderwereld, geschetst door trage bewegingen, galmende tekstflarden, vrij geïmproviseerde live-muziek en elektronische geluiden. Spel en dans van Barbara Mullin (eerste vrouw), Reinier Schimmel en Anne van Balen (tweede vrouw) overtuigen op overrompelende wijze. De muziek van componist Jeroen Strijbos streelt en ranselt de choreografie, het decor, waarin een prominent aanwezig hellend vlak het zinkende schip van een liefdesrelatie symboliseert, is uitermate effectief.

Dans

En, belangrijk element: in ‘Nude’ wordt volop gedanst. Dat levert een organische samensmelting op  met de theatrale elementen. Mooie, verstrengelde bewegingen zijn afgezet tegen schokkende spasmen; gesproken tekst klinkt uit de monden van de spelers en wordt naadloos voortgezet via luidsprekers; een ingenieus lichtbeeld toont de gemoedstoestand van de uitvoerders. Het zijn de toverstokjes waarmee Pia Meuthen afwisselend in de gedachte en de echte wereld van de hoofdpersoon roert.

‘Nude’ is helemaal áf met de slotscène. “Misschien hadden we wat vaker over het weer moeten praten”, zo simplificeert de vrouw alle moeilijke toestanden en loopt het podium af. Misschien wel ja, zo eenvoudig kan het leven zijn, maar is het nu eenmaal niet. Dat heeft ‘Nude’ immers een uur lang getoond.

Rinus van der Heijden/ kunstjournalist

Voorstelling gezien tijdens de try-out 30 september, plaatsing 1 oktober 2009