Dans & Jazz
Jazzmuziek en dans gaan hand in hand. Tegelijk met het ontstaan van de jazzmuziek aan het begin van de 20e eeuw ontstond de jazzdans, een verzamelnaam voor verschillende soorten dans als charleston, lindyhop en cakewalk. In de jazz werd de cultuur van de Afro-Amerikaan weerspiegeld: de muziek en dans vormden een bron van energie, vreugde en inspiratie. En hoewel het leven van Afro-Amerikanen vele tegenslagen en misère kende, laat jazz bovenal een waardering en viering van het leven zien.
Kenmerkend voor de jazzmuziek en jazzdans zijn bijvoorbeeld improvisatie, ritme, controle en dynamiek. Jazzdanser James Berry zei: “The rythmic motion on the beat with the music has something. You feel free to do what you want and you can get lost, because you can always come in, you can dance with abandon (dansen met verslaving of vol overgave), but you are still encased (omgeven) with the beat”.
Die kenmerken: ritme, improvisatie, controle en dynamiek, zie je ook in de hedendaagse dans. En hoewel Václav Kuneš je geen jazzdans, maar moderne dans laat zien, wil hij wel dat jazzy gevoel van vrijheid, de drang om te doen wat je wilt overbrengen, in zijn Ghost Note, a danced tribute to jazz. Naast jazz speelt dans de hoofdrol, zoals de titel al doet vermoeden.
Kenmerkend voor jazz is dat de muziek een polyritmiek kent. Doordat meerdere ritmes tegelijkertijd klinken, ontstaan er lagen in de muziek. Daarnaast is de muziek polyfoon (meerstemmig), dynamisch en is er een wisselwerking tussen vrijheid en structuur. Jazz is sterk beïnvloed door de blues met zijn belangrijke en kenmerkende ‘blue notes’ en de vraag-en-antwoord-dialoog tussen de zanger en muzikanten.
Ghost Note ademt jazz die allerlei periodes, stijlen en grootheden beslaat. Verschillende jazz-iconen passeren de revue. Ook modernere composities van Lennie Tristano en Ahmad Jamal klinken tijdens de voorstelling. De muziek biedt een breed spectrum aan jazz, waarbij iedereen zijn associaties de vrije loop kan laten gaan. Hoewel verschillende thema’s en sferen in de muziek worden neergezet, is jazz altijd wel herkenbaar als jazz.
Gebruikte bron: ‘Keep to the rhythm and you’ll keep to life’ Meaning and style in African American vernacular dance Jacqui Malone 1996, in: The Routledge Dance Studies Reader, Alexandra Carter (red.), Londen/New York, 2004.
Muziek
Ook Jeroen Doomernik (muzikale leiding en trompettist in de voorstelling) ziet dat jazz en hedendaagse dans goed samen kunnen gaan. Vooral in de vrije improvisaties ziet hij veel gelijkenissen: “Op een zelfde manier werken de dansers op de vloer met hun lichaam, als de muzikanten met hun instrument. De muziek gaat bij een improvisatie zijn eigen weg. Tijdens Ghost Note wordt er ook in de dans geïmproviseerd. Zo zie je dat de dansers reageren op de muziek en de muzikanten op hun beurt weer op de bewegingen van de dansers. Er ontstaat een mooie symmetrische dialoog tussen de twee disciplines, die iedere keer net weer anders is. Ook ervaart Doomernik de muziek anders door met dansers te werken: “Dans versterkt de muziek enorm: de muziek klinkt intenser wanneer er dans bij is”.
Gebruikte bron: Jeroen Doomernik (februari 2009)